تاریخچه حسابداری در ایران

تاریخچه حسابداری در ایران :

1- ايران قبل از اسلام :

پيشينه حسابداری در ايران نيز به نخستين تمدنهايی بر می گردد که دراين سرزمين پا گرفت، و مدارک حسابداری بدست آمده با ۲۵ قرن قدمت، گواه بر پيشرفت اين دانش در ايران باستان است. در طول تاريخ، روشهای حسابداری متنوع و متعددی برای اداره امور حکومتی و انجام دادن فعاليتهای اقتصادی ابداع شد، که در پاسخ به نيازهای زمان، سير تحولی و تکاملی داشته است. مميزی املاک در تمدن ساسانی(در جريان اصلاحات انوشيروان، به منظور تشخيص مالياتهای ارضی، کليه زمينهای مزروعی کشور مميزی و مشخصات آن از جمله مساحت، نوع زمين و نوع محصول در دفتری ثبت می گرديد) يک نمونه از اين تکامل است.

سیستم حسابداری در این دوره به شرح ذیل بوده است :

- سيستم شمارش اعداد با انگشتان دست و پا (بعدها واحدهای اندازهگيری مانند �وجب� و �قدم� بهوجود آمد .)

- تشکيلات مالی ايرانيها (ايرانيان قرنها به خبرگی و مهارت در امور مالی، محاسباتی و حسابداری، زبانزد جهانيان بودهاند؛ بهطوری که نظام مالی و اداری امپراتوری بيزانس در قرن هفتم ميلادی، به تقليد از اصلاحاتی بوده که در قرن ششم ميلادی در تشکيلات مالی، اقتصادی، پولی و حسابداری ايران به دست انوشيروان صورت گرفته است. برخی از اصطلاحات بانکداری امروز از قبيل واژه �چک� از اصطلاحات فارسی قديم بوده که به غرب راه يافته است.)

- لوحهای ديوانی تخت جمشيد ( در لوحهای فراوان گلی که از قسمت خزانه تختجمشيد بهدست آمده است ،روشن میشود که در زمان حکومت هخامنشيان سازمان اداری گسترده و منظمی وجود داشته که به همه زمينههای اقتصادی و اجتماعی کشور رسيدگی میکرده است.)

- دوره ايلامی (آنچه از کاوشهای علمی در دوره ايلامی به اثبات رسيده، وجود املاک وسيعی است که از طرف طبقه حاکم به خدايان اهداء میشد و اين املاک در اختيار کاهنان قرار میگرفت. بنابراين بهدليل وجود �درآمد�، ضرورت جمع بندی اطلاعات حسابداری نيز احساس

شد.)

- داريوش و امور ديوانی (در عصر هخامنشيان و بهويژه در دوران داريوش اول، نظام اقتصادی به گونهای سامانيافته بود که دولت هرگز با �مشکلات مالي� برخورد نمیکرد نکته درخور توجه ديگر در تنظيم سياستهای اقتصادی عصر داريوش، تعيين �منبع خراج� از سوی حاکم پس از مشورت با حاکمان ايالتها بود. داريوش نخستين کسی است که دفتر دولتی خراجگذاری را منتشر کرد.)

- سيستم حقوق و دستمزد (در �اوستا� در باره مزد کارگران يا حقالزحمه، از چارپايان ذکر شده است. �کارمندان ديواني� نيز دو رده بسيار متفاوت داشتهاند: اول اربابان و آزادان، دوم خدمتکاران و پادوها. مزد کارگران بهطور عمده به صورت � غیر نقدی� پرداخت میشد و پايه اصلی محاسبه آن �جو�، به عنوان سکه بود.)

- سازمان اداری و مالی پارس و حسابداران خبره (تا مدتهای طولانی چنين گمان میرفت که تختجمشيد تنها بهمنظور نشان دادن قدرت داريوش و جانشينان وی برای برگزاری جشنها و آيين نوروزی بنا شده است، در صورتی که اکنون به کمک �الواح ديواني� مشخص شده که تخت جمشيد، �مرکز کل سازمان اداری و مالی پارس� بوده بهطوری که سررشته تمام امور مالی در تختجمشيد به هم میپيوسته است.)

- خزانهدارها (يکی از بلندپايهترين مقامات سازمان مالی هخامنشی، خزانهدار بوده است. خزانههای کشور زير نظر �خزانهدار� تختجمشيد که مسئول اداره کردن �نوزده خزانه� در کل کشور بود، قرار داشت. انبوهی از افراد متبحر و آموزش ديده در �امور مالی، حسابداری و حسابرسي� در اين خزانهها مشغول به کار بودهاند. خزانهها علاوه بر جمعآوری و نگهداری اموال نقدی و غیر نقدی، مسئوليت نظارت مستقيم در توليد انواع محصولات را نيز به عهده داشتهاند.)

- سابقه اعداد منفی (در تسويه حسابها گاهی به �اعداد منفي� برمیخوريم. برای مثال، در سال ۵۰۲۲ پيش از ميلاد در آبادی �پرميه� برای يک حقالاجاره ۲۲۳۰ ليتری جو، ۴۰۰ ليتر کسری ثبت شده است. معمولاً اين کسریها را در سالهايی که محصول زمين بهتر بوده است، باز پس میگرفتند.)

- تهيه صورت مالی (ثبت هزينهها در هر ايستگاه پستی به وسيله يک نفر�حسابدار� که با در اختيار داشتن گِل تازه، آماده ثبت �هزينهها و رويدادهای مالي� بوده، انجام میشده است. ماموری که مُهرش را پس از دريافت جيره بر لوح میزد، بايد دو لوح ديگر را نيز مُهر میکرده است؛ زيرا از هر سند دو رونوشت ديگر تهيه میشده که يک نسخه برای �واحد حسابرسی و نظارت� محلی که جيره تحويل میشده، ارسال میگشته و نسخه ديگر بهطور مستقيم به مرکز تخت جمشيد برای �ثبت و کنترل� فرستاده میشده است. نحوه نگهداری اين اسناد بسيار درخور توجه است. اين اسناد را بر اساس مکان، سال و موضوع طبقهبندی کرده و در سبدهای

برچسبها: تاریخچه, حسابداری, تاریخچه حسابداری, در ایران, حسابداری در ایران